Đối tượng độc giả của các cuốn sách phổ biến một bộ môn khoa học nào đó là những người không được đào tạo chuyên sâu về ngành khoa học đó. Bản thân tác giả (và ngay cả người dịch) các cuốn sách này phải là một chuyên gia am hiểu chủ đề mình đang viết (hay dịch) một cách sâu sắc theo đúng tinh thần của nhà vật lý kiệt xuất Richard Feyman: nếu bạn không thể giảng giải vấn đề cho một đứa bé có thể hiểu được thì bạn chưa hiểu vấn đề đó. Một trong những cuốn sách (bản dịch) tôi đã từng đọc trước đây phản ánh chính xác tinh thần này là cuốn Lược sử thời gian của tác giả Stephen Hawking và dịch giả là Phạm Văn Thiều.

Nhà vật lý vĩ đại Stephen Hawking thì ai đam mê khoa học tự nhiên hay vật lý đều biết và đã có hẳn một bộ phim về bộ óc thiên tài này và cũng chính bộ phim đã mang về tượng vàng Oscar cho nam diễn viên chính. Và với độc giả Việt Nam trung thành với tủ sách Khoa học & Khám phá của nhà xuất bản Trẻ thì không quá xa lạ với Phạm Văn Thiều.

Khi viết cuốn sách Cuộc chiến lỗ đen (nguyên tác The back hole war), một cuốn sách phổ biến kiến thức Vật lý, tác giả Leonard Susskin – nhà vật lý người Mỹ, là giáo sư vật lý lý thuyết tại Đại học Stanford, đồng thời là giám đốc sáng lập của Viện Vật lý lý thuyết Stanford – đã chia sẻ rằng:

Khi bắt đầu viết những cuốn sách phổ biến khoa học, tôi đã được nhiều người khuyên một cách mạnh mẽ rằng chỉ nên giữ lại một phương trình duy nhất: đó là E = mc2. Tôi đã được thông báo rằng cứ thêm vào một phương trình là số lượng sách được bán sẽ giảm đi 10 ngàn cuốn.

Mặc dù khi đọc chúng ta sẽ bắt gặp khoản 2, 3 công thức và một vài con số rối rắm nhưng điều đó vẫn không làm mất đi vẻ đơn giản, hấp dẫn, lôi cuốn của cuốn sách theo đúng tinh thần của một cuốn sách phổ biến khoa học. Dịch giả tác phẩm này không ai xa lạ, Phạm Văn Thiều.

Cuốn sách là cuộc tranh luận sôi nổi, sâu sắc giữa một bên là tác giả Leonard Susskin và những người ủng hộ thuyết Lượng tử với một bên là nhà vật lý huyền thoại Stephen Hawking và những người ủng hộ thuyết Tương đối. Vấn đề tranh luận là liệu thông tin có bị mất vĩnh viễn khi rơi vào lỗ đen hay không.

Các vấn đề “nhứt nhối” như thuyết Lượng tử, thuyết Tương đối, lỗ đen, thông tin, lý thuyết dây,…sẽ được trình bày nhẹ nhàng, cuốn hút, đơn giản bởi tác giả Leonard Susskin và được chuyển ngữ tài tình bởi dịch giả tài hoa Phạm Văn Thiều.