Ngày mai, ngày mai và ngày mai nữa” (tựa gốc: Tomorrow, and Tomorrow, and Tomorrow) của Gabrielle Zevin không chỉ là một cuốn tiểu thuyết về tình bạn và sáng tạo mà còn là một bản hòa tấu đầy xúc cảm về khát vọng, nỗi cô đơn, lòng trắc ẩn, và sự kết nối giữa người với người qua nghệ thuật – cụ thể là qua trò chơi điện tử.
Câu chuyện xoay quanh mối quan hệ kéo dài hơn ba thập kỷ giữa hai nhân vật chính: Sam Masur và Sadie Green. Họ gặp nhau lần đầu tiên khi còn là những đứa trẻ ở bệnh viện – Sam đang điều trị chấn thương ở chân, còn Sadie đến thăm chị gái mình. Chính những buổi chơi game cùng nhau – Mario, Donkey Kong – đã tạo nên sợi dây kết nối đầu tiên giữa hai con người tưởng như khác biệt hoàn toàn về hoàn cảnh và cá tính. Tuy nhiên, khi trưởng thành, họ tách rời nhau vì một hiểu lầm nhỏ, nhưng rồi lại gặp nhau ở đại học, lần này là MIT và Harvard, và tình bạn giữa họ được hồi sinh, trở thành nền móng cho một hành trình sáng tạo chung: tạo ra trò chơi điện tử đầu tiên của họ, Ichigo.
Điều làm nên chiều sâu của cuốn sách là cách Zevin dùng trò chơi điện tử như một ẩn dụ đa tầng cho việc sáng tạo, tình yêu, sự hồi sinh và mất mát. Đối với Sam và Sadie, lập trình và phát triển game không chỉ là nghề nghiệp – đó là ngôn ngữ họ dùng để nói với nhau, để chữa lành, để sống thêm những cuộc đời mà hiện thực không cho phép. Game, trong thế giới của họ, là không gian nơi nỗi đau có thể được kiểm soát, nơi người chết có thể hồi sinh, nơi những mất mát của đời thực được biến hóa thành ký ức đẹp đẽ qua đồ họa và âm thanh.
Tuy nhiên, Zevin không lãng mạn hóa mọi thứ. Cuốn sách đào sâu vào sự mâu thuẫn trong sáng tạo nghệ thuật khi nó trở thành sản phẩm thương mại. Tình bạn của Sam và Sadie, dù rất gắn bó, không bao giờ đơn giản. Giữa họ luôn có một khoảng cách mơ hồ – không phải tình yêu đôi lứa, nhưng cũng không chỉ là tình bạn đơn thuần. Chính vì không gọi tên được mà mối quan hệ này trở nên vô cùng thật, vô cùng sống động, đầy tổn thương nhưng cũng rất nhân văn.
Zevin cũng khéo léo đưa vào những chủ đề như chấn thương tinh thần, nỗi đau thể xác, khuyết tật, cái chết và sự tái sinh. Sam sống với một cơ thể tổn thương, và suốt đời anh vật lộn với sự bất toàn ấy – nhưng lại không bao giờ muốn bị coi là “nạn nhân.” Sadie thì đấu tranh giữa khát vọng cá nhân và áp lực phải hợp tác, chia sẻ danh tiếng và quyền kiểm soát sáng tạo. Mỗi nhân vật đều sống với những vết nứt vô hình mà thế giới bên ngoài không nhìn thấy.
Một nhân vật phụ quan trọng là Marx, người bạn chung của cả hai, người đóng vai trò trung gian, người cân bằng giữa Sadie và Sam, và cũng là người phải chịu một bi kịch lớn, khiến cả ba vĩnh viễn thay đổi. Cái chết của Marx không chỉ là một bước ngoặt trong cốt truyện mà còn là phép ẩn dụ cho việc “trò chơi không thể khởi động lại”. Cuộc sống thật không như trong game – bạn không thể nhấn nút “restart.”
Cuối cùng, cuốn sách không đưa ra lời giải cho những câu hỏi lớn mà nó đặt ra. Nó không nói liệu sáng tạo có đáng để đánh đổi sự bình yên. Nó không định nghĩa rõ thế nào là tình yêu hay tình bạn, và cũng không khẳng định rằng trò chơi điện tử là nghệ thuật – nhưng nó khiến bạn cảm nhận được điều đó.
“Ngày mai, ngày mai và ngày mai nữa” là một cái nhìn sâu sắc về cách con người dùng sáng tạo để thoát ly, để kết nối, để hiểu nhau và hiểu chính mình – và cuối cùng, là để sống tiếp, bất chấp tất cả những thứ mà cuộc sống lấy đi. Giống như câu nói từ Macbeth của Shakespeare, mà tiêu đề sách mượn lại, ngày mai chỉ là một bước nữa trong dòng chảy bất tận của thời gian – nhưng nếu ngày hôm nay còn kết nối được với ai đó, thì ngày mai vẫn xứng đáng để sống.
Trần Ngọc Minh 