Xem video bài nói.
Khi tôi ở vào độ tuổi 20, tôi có một khách hàng đầu tiên đến điều trị tâm lý. Lúc ấy tôi đang là nghiên cứu sinh Tiến sĩ về ngành trị liệu tâm lý tại Berkeley. Khách hàng của tôi là một cô gái 26 tuổi tên Alex. Khi Alex đến buổi điều trị đầu tiên, cô ấy mặc quần bò với một chiếc áo khoác dài, ngồi vào băng ghế trong văn phòng của tôi và tháo bỏ đôi dép lê, rồi nói với tôi rằng cô ấy đến để nói về những vấn đề liên quan đến đàn ông. Và khi nghe cô ấy nói vậy, tôi thấy nhẹ cả người. Người bạn cùng lớp của tôi đã có khách hàng đầu tiên là một kẻ gây hỏa hoạn. (Cười) Và tôi thì có một khách hàng đang ở độ tuổi 20 và muốn nói chuyện về đàn ông. Tôi nghĩ rằng mình có thể giúp được cô ấy.
Thế nhưng tôi đã không thể. Với những câu chuyện thú vị mà Alex kể khi tới điều trị, tôi chỉ cần gật gù cái đầu trong khi cố gắng câu giờ. Alex nói rằng “30 tuổi là tuổi 20 mới”, và theo tôi, cô ấy đúng. Công việc đến sau, hôn nhân đến sau, con cái đến sau, thậm chí là cái chết cũng đến sau. Ở độ tuổi 20 như Alex và tôi, chúng tôi chẳng có gì ngoài thời gian.
Nhưng trước đó, người hướng dẫn của tôi đã buộc tôi phải buộc Alex nghĩ đến cuộc sống hôn nhân của cô ấy. Và tôi đã cãi lại .
Tôi nói rằng, “Chắc chắn rồi, cô ấy đang hẹn hò đấy chứ, cô ấy thậm chí còn đang lên giường với một cậu trai khù khờ, nhưng dường như cô ta sẽ không cưới cậu ấy làm chồng.”
Và lúc đó, người hướng dẫn của tôi đã nói rằng, “Đúng là chưa cưới nhưng có thể cô ấy sẽ cưới người tiếp theo. Ngoài ra, thời điểm tốt nhất đề giúp đỡ Alex về vấn đề hôn nhân là trước khi cô ấy thực sự yêu ai đó.”
Và các nhà tâm lý gọi đó là thời điểm “Aha!” Đó là lúc mà tôi nhận ra rằng, 30 tuổi không phải là một tuổi 20 mới. Đúng vậy, người ta ổn định muộn hơn trước kia, nhưng điều đó không khiến cho tuổi 20 của Alex trở thành một thời kỳ phát triển trì trệ Thay vào đó là một thời kỳ tốt để khai thác và phát triển thế mà chúng ta lại đang ở đó và phung phí nó. Đó là lúc tôi nhận ra rằng sự xao nhãng tưởng như không đáng kể này thực sự lại là một vấn đề và sẽ để lại những hậu quả thực, không chỉ cho Alex, cho cuộc sống hôn nhân của cô ấy mà còn cho sự nghiệp, gia đình và tương lai của những ai đó khác cũng ở vào độ tuổi 20 như cô. Có tới cả 50 triệu người ở độ tuổi 20 hiện đang sống ở Mỹ. Chúng ta đang nói về 15% dân số, hoặc 100% nếu như bạn cho rằng bất cứ ai muốn bước vào tuổi trưởng thành cũng cũng đều phải trải qua tuổi 20 cả. Bây giờ, hãy giơ tay lên nếu các bạn đang ở độ tuổi 20. Tôi rất muốn nhìn thấy những bạn ở độ tuổi 20 trong khán phòng này. Ồ! Tuyệt lắm! Tất cả các bạn đều tuyệt vời! Nếu các bạn đang làm việc cùng, hoặc đang yêu, hoặc lo lắng vì những người ở độ tuổi 20, thì tôi cũng muốn biết các bạn đâu ạ? Vâng, tuyệt vời, độ tuổi 20 thực sự đáng bàn đấy. Do vậy tôi tập trung nghiên cứu về lứa tuổi này bởi tôi tin rằng bất cứ ai trong số 50 triệu bạn trẻ ở độ tuổi 20 đều đáng được biết điều mà các nhà tâm lý các nhà xã hội học, thần kinh học và chuyên gia sinh sản đều đã biết việc khẳng định tuổi 20 của mình thì đơn giản nhưng cũng mang tính đột phá nhất mà bạn có thể làm cho công việc, tình yêu, hạnh phúc của mình hay thậm chí có thể là cho cả thế giới. Đây không phải là ý kiến của tôi. Đó hoàn toàn là sự thật. Chúng ta đều biết rằng 80% thời khắc quyết định của cuộc đời đều xảy ra trước tuổi 35. Điều đó có nghĩa là 8 trong số 10 quyết định và trải nghiệm hay thời khắc “Aha!” định hình cuộc đời bạn cũng sẽ xảy ra trước khi bạn bước vào tuổi 35. Những ai mà trên 40 tuổi thì cũng đừng hoảng sợ. Tôi nghĩ các bạn ở đây sẽ ổn cả thôi, tôi nghĩ vậy. Chúng ta biết rằng 10 năm đầu sự nghiệp có một tầm ảnh hưởng lớn đến số tiền mà bạn có thể kiếm được trong tương lai. Chúng ta biết rằng hơn một nửa số người Mỹ đã kết hôn, đang sống cùng hoặc đang hẹn hò với người bạn đời tương lai trước khi bước sang tuổi 30 . Và chúng ta biết rằng bộ não sẽ không phát triển giai đoạn thứ hai và giai đoạn cuối khi bạn ở vào tuổi 20 vì lúc ấy bộ não bắt đầu chuẩn bị cho giai đoạn trưởng thành. Điều này có nghĩa là nếu bạn muốn thay đổi bất cứ điều gì ở bản thân mình thì lúc này chính là thời điểm để thay đổi. Chúng ta biết tính cách ở độ tuổi 20 sẽ thay đổi nhiều hơn so với bất kì thời điểm nào trong đời, và khả năng sinh sản của nữ cũng đạt đỉnh vào độ tuổi 28, và mọi thứ sẽ trở nên khó khăn hơn khi chúng ta bước qua tuổi 35. Do đó, độ tuổi 20 chính là thời điểm bạn cần giáo dục bản thân mình về chính cơ thể của bạn cũng như những lựa chọn. Khi nói đến quá trình phát triển của trẻ em, chúng ta đều biết rằng 5 năm đầu đời là giai đoạn rất quan trọng cho việc phát triển ngôn ngữ và những liên kết trong não bộ. Đó là thời điểm khi mà cuộc sống thường nhật có một tác động vô cùng lớn đến con người của bạn sau này. Nhưng những gì chúng ta ít được nghe đó là sự trưởng thành, và chính tuổi 20 là giai đoạn rất quan trọng trong quá trình trưởng thành. Nhưng đây cũng không phải là điều mà những bạn đang ở độ tuổi 20 được nghe . Báo chí nói về thời gian biểu thay đổi trong giai đoạn trưởng thành. Các nhà nghiên cứu gọi tuổi 20 là thời thanh niên kéo dài. Những phóng viên đặt cho các bạn ở độ tuổi 20 những cái tên rất buồn cười chẳng hạn như “em bé to xác”. Mà đúng như vậy. Như một thói quen, chúng ta thường xem nhẹ những gì định hình nên 10 năm trưởng thành. Leonard Bernstein nói rằng để đạt được những điều vĩ đại bạn cần phải có một kế hoạch chứ không phải là có đủ thời gian. Điều đó không đúng sao? Vậy bạn nghĩ điều gì sẽ xảy ra khi bạn vỗ vào đầu một người ở tuổi 20 và nói với họ rằng “Em sẽ có thêm 10 năm để bắt đầu cuộc đời mình”? Sẽ không có gì xảy ra cả. Mà sự thật là bạn vừa cướp đi khát vọng và động lực của người đó, và hoàn toàn không có gì xảy ra cả. Và rồi hàng ngày, càng nhiều những bạn trẻ tuổi 20 thông minh và thú vị giống như các bạn hoặc con trai và con gái của các bạn sẽ tới văn phòng của tôi và nói những điều đại loại như: “Em biết rằng bạn trai của em không hợp với em, nhưng mối quan hệ này không thực sự có ý nghĩa em chỉ đang giết thời gian mà thôi.” Hoặc các bạn trẻ này sẽ nói, “Ai cũng bảo em rằng khi nào em có công việc ở tuổi 30, thì khi ấy em sẽ ổn” Và rồi các bạn trẻ này lại bắt đầu nói: “Tuổi 20 của em sắp qua rồi và em chưa làm được gì cho bản thân cả. Ngay sau khi tốt nghiệp đại học, em đã có một hồ sơ khá tốt.” Và rồi cuộc nói chuyện lại tiếp tục thế này: “Hẹn hò khi em 20 giống như là trò chơi nghe nhạc và giành ghế. Ai cũng chạy vòng quanh chiếc ghế và cảm thấy vui vẻ, nhưng rồi khi vào độ tuổi 30 dường như nhạc bị tắt đi và mọi người bắt đầu ngồi xuống. Em không muốn mình là người duy nhất còn đứng, do vậy đôi khi em nghĩ, việc em lấy chồng là vì anh ấy là chiếc ghế ở gần em nhất khi em 30. ” Các bạn thanh niên ở tuổi 20 đang ngồi chỗ nào trong khán phòng này ạ? Các bạn đừng như vậy nhé. Điều đó nghe có vẻ khiếm nhã, nhưng đừng phạm sai lầm, sự đánh cược sẽ rất cao. Khi mọi thứ đều dồn đến tuổi 30 của các bạn, sẽ có một áp lực vô cùng lớn vào tuổi 30 chẳng hạn như khởi nghiệp, tìm nơi ở, chọn bạn đời, và có 2 hay 3 đứa con trong một khoảng thời gian ngắn hơn rất nhiều. Những điều này khó mà tương thích được với nhau, và như nghiên cứu đã chỉ ra, mọi việc trở nên khó khăn và áp lực hơn khi tất cả đều dồn vào độ tuổi 30. Cuộc khủng hoảng hậu trung niên không phải là việc mua một chiếc xe hơi thể thao màu đỏ, mà là khi bạn nhận ra rằng bạn sẽ không thể có được sự nghiệp mà bạn thực sự muốn, là khi bạn nhận ra rằng bạn cũng sẽ không có được đứa con mà bạn hằng mong đợi, hay không thể sinh thêm cho con một đứa em. Có quá nhiều người ở độ tuổi 30 và 40 tự nhìn lại mình và nhìn tôi khi tới văn phòng để được tư vấn và họ nói về tuổi 20 của mình, “Tôi đã làm gì? Tôi đã nghĩ gì lúc đó nhỉ?” Tôi muốn thay đổi những gì các bạn trẻ ở tuổi 20 đang làm và đang suy nghĩ. Và sau đây là câu chuyện về cách mà tôi thay đổi họ. Đó là câu chuyện về một người phụ nữ có tên là Emma. Khi 25 tuổi, Emma đến văn phòng của tôi vì theo như lời cô ấy, thì cô ấy có một sự khủng hoảng về nhân dạng. Cô ấy nói rằng cô ấy nghĩ mình có thể làm việc trong ngành nghệ thuật hoặc giải trí, nhưng cô ấy đã không thể tự quyết định được, do vậy cô ấy đã dành ra vài năm cuối của độ tuổi 20 để suy nghĩ. Để tiết kiệm, cô ấy sống với một người bạn trai người luôn tỏ ra nóng nảy thay vì thể hiện khát vọng của anh ta. Và cũng như tuổi 20, cuộc sống trước đó của cô ấy thậm chí còn khó khăn hơn. Cô ấy thường khóc mỗi khi đến văn phòng của chúng tôi, nhưng rồi trấn tĩnh lại và nói rằng, “Không ai chọn được gia đình nhưng có thể chọn bạn mà chơi.” Và một ngày nọ, Emma đến, cúi gằm mặt xuống, và khóc nức nở hàng tiếng đồng hồ. Cô ấy vừa mua một cuốn sổ danh bạ, và cô ấy dành cả buổi sáng để điền các số điện thoại vào, nhưng rồi bỗng nhiên cô ấy nhìn chằm chằm vào một chỗ trống đằng sau cụm từ “Trong trường hợp khẩn cấp xin vui lòng liên hệ theo số… .” Cô ấy gần như hoảng loạn khi nhìn tôi và nói, “Liệu ai có thể ở bên cạnh em khi em bị tai nạn xe ô tô? Ai sẽ chăm sóc nếu em bị ung thư?” Tại thời điểm đó, tôi đã phải dằn lòng để không nói rằng “Chị sẽ là người đó.” Nhưng người mà Emma cần không phải là các chuyên gia trị liệu tâm lý mà là người thực sự biết quan tâm cô ấy. Emma cần một cuộc sống tốt hơn và tôi biết đây là cơ hội của Emma. Tôi đã học được rất nhiều điều kể từ lần đầu tiên làm việc với Alex đó là khi ngồi đó và chứng kiến quãng thời gian 10 năm định hình của Emma trôi qua. Thế nên các tuần và các tháng sau đó, tôi đã nói với Emma rằng có 3 điều mà bất kì ai ở độ tuổi 20, dù trai hay gái, cũng đều đáng được nghe. Điều đầu tiên, tôi nói với Emma rằng hãy quên sự khủng hoảng về nhân dạng đi và đầu tư cho nhân cách. Điều này có nghĩa là, cần phải tăng giá trị cho bản thân mình. Cần đầu tư cho con người mà em muốn trở thành trong tương lai. Tôi không biết tương lai sự nghiệp của Emma và không ai biết được, nhưng tôi biết điều này: Đầu tư cho nhân cách sẽ lại sinh ra đầu tư nhân cách. Do đó đây là thời điểm cho công việc tại nước ngoài, cho thời gian thực tập và khởi nghiệp mà bạn muốn thử. Ở đây tôi không coi nhẹ sự khám phá ở độ tuổi 20, mà tôi chỉ coi nhẹ sự khám phá mà không phải là khám phá thực sự. Đó chính là sự chần chừ. Tôi đã nói với Emma cần phải làm việc và làm việc có hiệu quả. Thứ hai, tôi đã nói với Emma rằng dân thành thị thường bị đánh giá thái quá. Những người bạn tốt sẽ cho ta đi nhờ tới sân bay, nhưng những bạn trẻ tuổi 20 tụ tập với những người đồng trang lứa có cùng suy nghĩ, họ hạn chế số người mà họ biết, điều họ biết, cách họ nghĩ, cách họ nói và nơi họ làm việc. Đó là một cách đầu tư mới, người mới để hẹn hò luôn luôn đến từ bên ngoài các mối quan hệ khép kín. Những điều mới tới từ những cái mà chúng ta gọi là mối quan hệ lỏng lẻo, đó là người bạn của bạn của bạn chúng ta. Và một nửa số những người ở độ tuổi 20 thì thất nghiệp hoặc chưa có việc làm. Nhưng nửa còn lại thì có và chính những mối quan hệ lỏng lẻo là cách mà bạn gia nhập vào nhóm có-việc-làm. Một nửa số công việc mới sẽ chẳng bao giờ được công bố, do vậy cần tiếp cận với sếp của hàng xóm nhà bạn là cách để bạn có được công việc không được công bố đó. Không phải là lừa đảo. Mà đó là khoa học về cách thức thông tin được lan truyền. Cuối cùng, Emma tin rằng bạn không thể lựa chọn gia đình, nhưng bạn có thể chọn bạn mà chơi. Và giờ đây điều đó hoàn toàn đúng với sự trưởng thành của cô ấy, nhưng khi ở độ tuổi 20, Emma cũng sẽ sớm lựa chọn cho mình một gia đình khi cô ấy kết hôn với một ai đó và tạo lập gia đình của riêng mình. Tôi đã nói với Emma rằng thời điểm để tiến hành lựa chọn cho mình một gia đình là ngay lúc này. Bây giờ bạn có thể nghĩ rằng tuổi 30 thực sự là thời điểm lý tưởng để ổn định hơn là tuổi 20, hay thậm chí 25, và tôi đồng ý với bạn. Nhưng việc vớ bừa một ai đó để sống hay ngủ cùng khi mọi người trên Facebook bắt đầu kết hôn thì lại không phải là cách hay. Thời điểm tốt nhất để suy nghĩ về hôn nhân là trước khi bạn có người yêu, và điều đó có nghĩa là cần phải luôn có mục đích với tình yêu cũng như là với công việc. Việc lựa chọn gia đình là việc tỉnh táo lựa chọn ai và điều mà bạn muốn chứ không đơn giản chỉ là kết hôn hay giết thời gian với bất kì ai tình cờ lựa chọn bạn. Vậy đã có chuyện gì xảy ra với Emma? Chúng tôi đã xem qua cuốn sổ danh bạ đó, và cô ấy đã tìm thấy một người họ hàng của bạn cùng phòng cũ hiện đang làm việc tại một bảo tàng nghệ thuật ở một bang khác. Mối quan hệ lỏng lẻo đó đã giúp cô ấy có được công việc ở đó. Công việc đó cho cô ấy lý do để rời bỏ người bạn trai đang ở cùng mình. Bây giờ, sau 5 năm, cô ấy trở thành một người tổ chức sự kiện đặc biệt cho các bảo tàng. Cô ấy đã kết hôn với một người đàn ông mà cô ấy lựa chọn bằng cả trái tim mình. Cô ấy yêu sự nghiệp mới, cô ấy yêu gia đình mới, và cô ấy gửi cho tôi một tấm thiệp ghi rằng, “Bây giờ phần để trống cho số điện thoại khẩn cấp dường như không còn đủ lớn nữa.” Câu chuyện của Emma nghe có vẻ dễ dàng, nhưng đó lại là điều tôi yêu thích khi làm việc với những người ở độ tuổi 20. Họ rất dễ để giúp. Tuổi 20 giống như những chiếc máy bay sắp sửa rời LAX- sân bay quốc tế Los Angeles, hướng về một nơi nào đó ở bờ Tây. Ngay khi cất cánh, chỉ cần một chút thay đổi nhỏ trong lịch trình cũng đủ để tạo ra sự khác biệt về điểm đến ở Alaska hay ở Fiji. Tương tự như vậy, ở độ tuổi 21 hay 25 hoặc thậm chí 29, một cuộc trò chuyện hiệu quả, một chút nghỉ ngơi, hay một bài thuyết trình hay của TED, cũng đủ để tạo ra hiệu quả rất lớn trong nhiều năm và thậm chí là nhiều thế hệ. Đây chính là một ý tưởng hay đáng để chia sẻ với những người ở độ tuổi 20 mà các bạn biết. Cũng đơn giản như những gì tôi đã học được để nói với Alex. Và bây giờ tôi đã có một đặc ân để nói với những bạn trẻ tuổi 20 giống Emma mỗi ngày rằng: 30 tuổi không phải là tuổi 20 mới, do đó cần phải khẳng định mình, đầu tư cho nhân cách, tận dụng các mối quan hệ lỏng lẻo, lựa chọn gia đình cho chính mình. Đừng để bị định hình bởi những gì bạn không biết hoặc không làm. Ngay bây giờ hãy tự quyết định cuộc đời của mình. Xin chân thành cảm ơn các bạn. (Vỗ tay)