Paper Collaborative Human-Agent Protocol (CHAP) đặt vấn đề rất đúng thời điểm: AI agent đã vượt khỏi vai trò chatbot. Chúng lập kế hoạch nhiều bước, gọi công cụ, phối hợp với agent khác, xin ý kiến con người và tạo đầu ra ảnh hưởng tới khách hàng, khiếu nại, code, hợp đồng, thậm chí quyết định lâm sàng. Nhưng cách con người và agent cùng làm việc hiện vẫn rời rạc: sửa trong chat, duyệt trong ticket, bàn giao qua tin nhắn, audit bằng ảnh chụp màn hình.
CHAP đề xuất một giao thức mở cho không gian làm việc chung giữa nhiều người và nhiều agent. Nếu MCP chuẩn hóa cách agent truy cập công cụ/dữ liệu, A2A chuẩn hóa agent nói chuyện với agent, thì CHAP chuẩn hóa “phòng làm việc chung” nơi nhiệm vụ được giao, agent hành động, con người duyệt/sửa/từ chối, và mọi bằng chứng được ghi lại. Core của CHAP gồm 6 primitive: workspace, participant, coordinator, task, artefact, evidence/message envelope.
Điểm sâu nhất là override có cấu trúc. Khi con người sửa đầu ra của agent, CHAP không để tín hiệu đó biến mất trong lịch sử chat; nó ghi thành event có diff, rationale, tag, content hash, có thể replay nhiều năm sau. Protocol cũng chuẩn hóa các sự kiện như assignment, acceptance, progress, review request, approval, rejection, abstention, escalation, whisper, handoff, deliberation, pause, resume, snapshot và rollback.
CHAP hiện ở bản v0.2 public Draft, có 1 reference implementation, test vectors và runnable harness; catalogue có 59 methods. Conformance gồm Minimal, Recommended và Full dự kiến; bản v0.2 chưa thể claim Full vì cần implementation độc lập thứ hai.
AI agent muốn vào doanh nghiệp thật không chỉ cần thông minh, mà cần giao thức cộng tác, nhật ký bằng chứng và trách nhiệm có thể kiểm toán.
Trần Ngọc Minh 