“James Baldwin on Love, the Illusion of Choice, and the Paradox of Freedom” là một bài viết của Maria Popova trên The Marginalian (trước đây là Brain Pickings), phân tích tư tưởng của James Baldwin về tình yêu, sự tự do và ảo tưởng của sự lựa chọn.
1. Chủ Đề Chính:
- Tự do và giới hạn của nó: Con người không chọn thế kỷ mình sinh ra, màu da hay bộ gen của mình. Những lựa chọn mà chúng ta nghĩ là “tự do” thực ra bị giới hạn bởi nhiều yếu tố sinh học và xã hội.
- Ảo tưởng của sự lựa chọn: Mặc dù ta có thể tin rằng mình đang đưa ra những quyết định tự do, nhưng thực tế chúng ta bị ràng buộc bởi bối cảnh và hoàn cảnh của mình.
- Tình yêu và sự vô vọng trong việc kiểm soát nó: Baldwin lập luận rằng ta không thể tự quyết định yêu ai hay khiến ai đó yêu mình. Điều này phá vỡ ảo tưởng rằng chúng ta có quyền kiểm soát hoàn toàn cuộc sống của mình.
2. James Baldwin và “Giovanni’s Room”:
- Giovanni’s Room là tiểu thuyết bán tự truyện của Baldwin, tập trung vào chủ đề tình yêu đồng giới trong một xã hội không chấp nhận nó.
- Baldwin viết: “Nothing is more unbearable, once one has it, than freedom.” (Không gì không thể chịu đựng hơn khi một người đã có nó, ngoài tự do.)
- Ông cho rằng để đối phó với sự bất định của tự do, con người tạo ra các cấu trúc nhân tạo như hôn nhân, đạo đức xã hội để quy định điều gì là đúng/sai trong tình yêu.
3. Sự Chống Đối của Baldwin với Xã Hội Đương Thời:
- Khi Giovanni’s Room ra đời, tình yêu đồng giới vẫn bị xem là một dạng rối loạn tâm lý theo Diagnostic Manual of Mental Disorders (DSM).
- Baldwin đã chống lại sự áp đặt của xã hội, và cuốn sách của ông được xem như một hành động dũng cảm nhằm thách thức những khuôn khổ đạo đức cứng nhắc.
4. Quan Điểm Của Baldwin Về Ý Nghĩa Của Cuộc Sống:
- Ông tin rằng con người không thể tự tạo ra những “điểm tựa” trong cuộc sống (gia đình, bạn bè, người yêu). Thay vào đó, chúng ta phải chấp nhận những gì cuộc sống mang lại.
- Ông khuyên: “You have to go the way your blood beats. If you don’t live the only life you have, you won’t live some other life, you won’t live any life at all.”
(Bạn phải đi theo nhịp đập của máu mình. Nếu không sống cuộc đời duy nhất mà bạn có, bạn sẽ không sống một cuộc đời nào cả.)
Trích Dẫn Quan Trọng Từ Tài Liệu:
- Về sự giới hạn của tự do:“We, none of us, choose the century we are born in, or the skin we are born in, or the chromosomes we are born with.” (Không ai trong chúng ta chọn thế kỷ mình sinh ra, màu da hay bộ gen của mình.)
- Về tình yêu và sự lựa chọn:“Try to will yourself into — or out of — loving someone, try to will someone into loving you, and you collide with the fundamental fact that we do not choose whom we love.”
(Hãy thử ép bản thân yêu hoặc ngừng yêu ai đó, hãy thử ép ai đó yêu bạn, và bạn sẽ đụng phải sự thật cơ bản rằng ta không chọn được người mình yêu.) - Về ý nghĩa cuộc sống:“People can’t, unhappily, invent their mooring posts, their lovers and their friends, anymore than they can invent their parents. Life gives these and also takes them away and the great difficulty is to say Yes to life.”
(Con người không thể tự tạo ra điểm tựa, người yêu hay bạn bè của mình, cũng như họ không thể chọn cha mẹ mình. Cuộc sống mang đến những điều đó và cũng lấy chúng đi. Điều khó khăn lớn nhất là phải nói ‘Có’ với cuộc sống.)
Tóm Lại:
- Baldwin thách thức quan niệm truyền thống về tự do, chỉ ra rằng chúng ta bị ràng buộc bởi hoàn cảnh nhiều hơn là chúng ta tưởng.
- Tình yêu là một minh chứng cho ảo tưởng của sự lựa chọn, vì ta không thể tự quyết định yêu ai hay khiến ai đó yêu mình.
- Cuộc sống không phải là thứ mà ta có thể điều khiển hoàn toàn, và thách thức thực sự là chấp nhận và sống trọn vẹn với những gì nó mang lại.
Bài viết này là một bài viết phân tích sâu sắc về triết lý của James Baldwin, dựa trên Giovanni’s Room và các tác phẩm khác của ông.
Trần Ngọc Minh 