How to Do What You Love

Bài viết của Paul Graham phân tích việc theo đuổi công việc mà bạn thực sự yêu thích và những trở ngại trên con đường đó. Dưới đây là những ý chính:

1. Công việc và sở thích không phải là hai thứ đối lập

Khi còn nhỏ, chúng ta thường được dạy rằng làm việc là điều bắt buộc và không thể vui vẻ như chơi đùa.
Người lớn thường làm những công việc họ không thích, nhưng vẫn giả vờ yêu thích nó vì định kiến xã hội.
Điều này khiến trẻ em nghĩ rằng công việc là thứ khổ sở và không liên quan đến đam mê cá nhân.

2. Xác định ranh giới của “làm điều mình yêu thích”

Làm điều mình yêu thích không có nghĩa là làm thứ mình muốn trong từng khoảnh khắc.
- Ngay cả Einstein cũng có lúc muốn nghỉ ngơi nhưng vẫn tiếp tục công việc của mình.
Để thực sự yêu thích công việc, nó phải mang lại cảm giác thành tựu và sự thán phục khi hoàn thành.
Việc tìm ra điều mình yêu thích không phải chuyện dễ dàng, vì hầu hết mọi người đều bị tác động bởi tiền bạc, danh vọng và sự kỳ vọng của xã hội.

3. Cạm bẫy của danh vọng và tiền bạc

Danh vọng (prestige) là một loại cám dỗ nguy hiểm:
- Nó có thể khiến bạn chọn công việc không phải vì yêu thích mà vì “muốn được công nhận”.
- Ví dụ: Nhiều người muốn trở thành tiểu thuyết gia không phải vì họ thích viết mà vì họ thích hình ảnh một nhà văn thành công.
Tiền bạc không nguy hiểm bằng khi kết hợp với danh vọng.
- Một số nghề có thu nhập cao nhưng không có uy tín xã hội (ví dụ: tiếp thị qua điện thoại, môi giới bất động sản) ít hấp dẫn hơn.
- Nhưng những nghề vừa có danh tiếng vừa giàu có như luật sư hay bác sĩ lại khiến nhiều người chọn chúng dù không thực sự thích.

4. Hai con đường để làm công việc mình yêu thích

Có hai hướng chính để đạt được mục tiêu này:

(1) Con đường tự nhiên (Organic Route)

Khi bắt đầu sự nghiệp, bạn có thể phải làm nhiều việc không yêu thích.
Tuy nhiên, nếu bạn làm tốt, dần dần bạn sẽ có cơ hội chọn lựa công việc phù hợp hơn.
Ví dụ: Một kiến trúc sư mới vào nghề có thể phải làm các dự án nhỏ, nhưng khi nổi tiếng, anh ta có thể chọn chỉ làm những dự án đam mê.

(2) Con đường hai công việc (Two-Job Route)

Làm một công việc chỉ để kiếm tiền và dành thời gian còn lại theo đuổi đam mê.
Ví dụ: Một người có thể làm công việc hành chính ban ngày nhưng dành thời gian rảnh để viết sách hoặc vẽ tranh.
Nhược điểm: Nếu làm công việc kiếm tiền quá lâu, bạn có thể mất động lực theo đuổi đam mê và bị cuốn vào vòng xoáy tài chính.

5. Đừng vội vàng quyết định sự nghiệp

Nhiều người chọn nghề nghiệp từ khi còn nhỏ mà không thực sự hiểu về nó.
Ví dụ: Một người muốn làm bác sĩ từ thời trung học có thể sẽ thất vọng khi nhận ra công việc này không phù hợp với mình.
Cách tốt nhất là chọn công việc linh hoạt, có thể giúp bạn khám phá nhiều lĩnh vực khác nhau trước khi cam kết lâu dài.

6. Luôn sản xuất, luôn tạo ra giá trị

Dù bạn đang làm công việc tạm bợ, hãy luôn tạo ra sản phẩm thực tế.
Ví dụ: Nếu bạn muốn trở thành nhà văn, hãy viết mỗi ngày, dù chưa thể xuất bản sách.
Nguyên tắc “luôn tạo ra giá trị” giúp bạn dần khám phá ra điều mình thực sự yêu thích.

Tóm lại

Việc tìm ra và theo đuổi điều bạn yêu thích không hề dễ dàng, nhưng nó xứng đáng với nỗ lực. Đừng để danh vọng hay tiền bạc làm lu mờ lựa chọn của bạn. Hãy thử nghiệm, khám phá, và luôn làm những gì có giá trị. Nếu chưa tìm thấy điều mình yêu thích, hãy tiếp tục tìm kiếm, vì đó là một hành trình dài nhưng quan trọng.