Tôi vừa xem xong bộ phim Kong: đảo đầu lâu. Bộ phim có một sức hấp dẫn rất lớn. Bên cạnh những yếu tố làm nên sức hấp dẫn của một bộ phim HollyWood thì Kong có sức hút lớn trên lãnh thổ Việt Nam vì các bối cảnh được lấy từ Việt Nam. Chính vì lấy bối cảnh Việt Nam và được quảng bá một cách rộng rãi trước đó, nên các khán giả Việt Nam một phần vì độ hấp dẫn của phim, một phần vì muốn xem những cảnh đẹp Việt Nam đã được các nhà làm phim HollyWood “khủng hoá” – mượn từ ngữ của một người nổi tiếng – như thế nào. Một bộ phận bị “hưng phấn quá độ” đến mức đã đề nghị đưa các cảnh khác ở Việt Nam lên màn ảnh HollyWood, một bộ phận khác với “tinh thần dân tộc thái quá” đã tỏ ra “nhạy cảm” quá mức trước các biểu tượng của bộ phim như hình ảnh bộ lạc người không cười hay hình ảnh đảo đầu lâu. Tôi thì một phần xem phim để giải trí, một phần cảm thấy hứng thú trước những biểu tượng của phim. Ba biểu tượng làm tôi suy ngẫm nhiều là hình ảnh Kong, hình ảnh bộ lạc người không cười, và hình ảnh chiếc đầu lâu của hòn đảo.
Loài người chúng ta luôn mơ về một siêu anh hùng – người có sức mạnh siêu nhiên và có nhân tính (chống lại cái ác, bảo vệ công lý, lẽ phải, những cá thể yếu đuối) – và nhiều loạt phim viễn tưởng về các siêu anh hùng này ra đời gây say mê cho biết bao thế hệ. Siêu anh hùng “cổ điển” nhất là Siêu nhân (Superman) – một cậu bé ngoài hành tinh và được nuôi dưỡng và giáo dục bởi người Địa cầu, do đó mà cậu vừa có cái sức mạnh vô địch (từ nguồn gốc ngoài hành tinh), vừa có cái nhân tính của loài người (do giáo dục). Các siêu anh hùng thế hệ kế tiếp là sự lai ghép giữa người (thường là người tốt) và động vật như người Nhện, người Dơi, người Kiến, người Rùa, v.v. do đó mà họ có được cái sức mạnh từ các các loài côn trùng, động vật, và đồng thời có cả cái nhân tính (di truyền). Nếu siêu anh hùng, theo tôi hiểu như trên, là một cá thể có sức mạnh siêu phàm + nhân tính thì Kong trong mắt tôi là một Siêu anh hùng nhưng là một Siêu anh hùng rất độc đáo. Vì sao độc đáo? Nếu superman có được cái nhân tính do giáo dục, do giao tiếp với người Địa Cầu (và một nguyên nhân nữa là do mất trí nhớ khi rớt xuống Trái Đất), nếu người Dơi, người Nhện, người Kiến, v.v. có được cái nhân tính do di truyền thì Kong liệu thật sự có nhân tính? Dù sao đây cũng là một bộ phim viễn tưởng nên nhiều yếu tố là tưởng tượng như sức mạnh hay kích cỡ “ngoại hạng” nhưng nhân tính của Kong (bảo vệ, cứu giúp các sinh vật yếu đuối trên Đảo, yêu hoà bình, thậm chi có cái tình cảm “riêng tư” với nhân vật nữ, v.v.) là điều khả dĩ về mặt khoa học. Học thuyết tiến hoá cho biết chúng ta có nguồn gốc từ vượn, và thuyết phục hơn là bằng chứng về di truyền học khẳng định rằng mã gen của chúng ta và loài tinh tinh hay khỉ đột giống nhau đến 98%. Với những bằng chứng này thì “nhân tính” kia của Kong là một cái gì đó rất tự nhiên.
Một hình ảnh làm tôi ấn tượng không kém là bộ lạc người không cười. “Tại sao lại không cười?” là câu hỏi luôn xuất hiện trong đầu tôi khi xem xong bộ phim. Họ không cười phải chăng họ không thân thiện, họ không ưa người khác, cái khác, hay họ nghi ngờ, hay họ không bao giờ vui, v.v. nhiều đáp án cứ hiện ra liên miên, bất tận trong đầu tôi và cuối cùng tôi hiểu rằng tôi đã sa vào một sai lầm phổ biến đó là dùng những điều mình đã biết để đánh giá một người khác, một nền văn hoá khác, hay một điều chúng ta chưa biết. HỌ KHÔNG CƯỜI ĐƠN GIẢN VÌ HỌ KHÔNG CƯỜI. THẾ THÔI. CHỈ VÌ HỌ KHÔNG CƯỜI MÀ ĐÁNH GIÁ NÀY NỌ LÀ MỘT ĐIỀU NGU XUẨN. ĐỂ HIỂU, CẢM THÔNG, VÀ YÊU MẾN NGƯỜI KHÁC, CÁI KHÁC ĐÒI HỎI NHIỀU NỖ LỰC HƠN THAY VÌ MỘT VÀI BIỂU HIỆN BỀ NGOÀI.
Chiếc đầu lâu biểu tượng – theo cách hiểu thông thường – cho chết chóc, nguy hiểm, nhưng nó cũng là biểu tượng dùng để CẢNH BÁO. Sự diệt vong, chết chóc, nguy hiểm, v.v. sẽ đến nếu chúng ta “không thay đổi” vì ngu xuẩn hay vì cố tình “phớt lờ”.